Валютаның айырбас бағамын модельдеу

Валютаның айырбас бағамын  модельдеу

 

Әлемдік нарықтағы валюта бағамы осы  мемлекеттің валютасына сұраныс  пен ұсынысқа несие %-ы, ішкі және сыртқы нарықтағы өнім бағасына, несие көлемі, сияқты формуламен анықталады: Валюта бағамын модельдеу – сатушы елдердің жалпы немесе  антагонистік көзқарастарына негізделеді.

Түрлі елдердегі өндірістік және техникалық функцияға және саудалық институционалдық және басқа да бөгеттер де еске алмай тек қана экспортталған мен импортталған өнімнің бағасының әсерімен ғана шектелеміз.

Тауарлардың айналымының циклдарын  қарастырайық:

• Шетелдерде сату мақсатында ішкі нарықта тауарды сатып алу;
• Ол тауарларды шетелде сату;
• Ішкі нарықта сату мақсатында шетелден тауарларды сатып алу;
• Ол тауарларды ішкі нарықта сату.

 

Келесі белгілеулерді  енгізейік:

 

Р_Х – оның сыртқы нарығындағы бағасы;

П_У – ішкі нарығындағы ақшалай түрде у   V-де сатылатын импортталған тауар бағасы;

П_1У – сыртқы нарығындағы бағасы;

Λ – шетел валютасының бағамы (мысалы: $ - теңгеге).

 

Мысалы: Р_Х Р_У

және бұл шамалар сату және сатып алу V байланысты. Олардың қарапайым сызықтық тәуелділік былай көрсетілген.

 

Р_Х Р+ах;      П_1Х Р₁-а_{1 ;      ПУ} П-by ;     П_1У П₁+b_{1  .}

Мұндағы: а, а₁, b, b₁   ұсыныстың өзгерісіне нарықтың жауап беру қабілеттілігін немесе сұраныс икемділігін бейнелейтін теріс емес параметрлер: мысалы: сатып алу көлемінің артуы, тауардың қымбат болуына әкеледі, ал сатудың көбеюі, оның көлемін төмендет.

   Р,П  параметрлері  ішкі нарықтың,  Р₁, П₁ сыртқы нарықтың бағаларына сәйкес келеді:

   Іргелес сауда  қызметінен түскен пайданы оптималдау  моделін қарастырайық:

     П(х, у, Λ)Х_Н(ΛР₁Х-Р_Х)+У_Н(П_У- ΛП_1У)                    ( 1)

мұндағы Х_Н , У_Н – сәйкесінше экспортпен импорттың табиғи көлемі:

                   Х_{Н  (экспорт)       УН   (импорт)}

   Бірінші мақсат функциясы  тауарларды сатудан түскен жиынтық  пайданы көрсетеді: яғни, сату  түсімі. (сату түсімі – ішкі  және сыртқы нарықтағы тауарларды  сатып алу шығындары) 

 

Сонымен    П(х, у, Λ) max

мұндағы:

П(х, у, Λ) + ;              (2)

Дәлелдеу керек:

П(х, у, Λ) + _;

      (4)

 

₀

Х^* -1)     (5)

 

У^* -1)     (6)

Х^{*0  ,  У*0    шарты келесі шектеуге икемді.}

           (7)

яғни экпортталатын тауар үшін оның табыстылығы және экпорт пен импорт бойынша оң операцияларды қамтамасыз ету үшін қатынас валюта бағамына артпау керек. Ал импортталатын тауар үшін одан кіші болмау керек.