Автор работы: Пользователь скрыл имя, 06 Февраля 2013 в 14:30, курсовая работа
Зерттеудің мақсаты: жастар арасындағы лидерлікті жалпы лидерліктен бөліп, ерекшеліктерін айқындау
Зерттеу міндеттері:
- Лидерлік, лидер феномендеріне анықтама беру;
- Лидерліктік қасиеттерді зерттеу;
- Лидерліктің функцияларын қарастыру;
- Лидерліктің стильдерін қарастыру;
- Лидерліктің деңгейлерін зерттеу;
- Лидерліктің пайда болу теорияларын қарастыру;
- Лидерліктің гендерлік ерекшеліктерін зерттеу;
- Жастардың арасындағы лидерліктің ерекшіліктерін зерттеу;
- Лидерлікті анықтау жолдарын қарастыру;
- Лидерлік қасиетті дамыту жолдарын көрсету.
Кіріспе……………………………………………………………..........3
І бөлім Лидерлік қасиеттің жалпы сипаттамасы.................................5
1.1 Әлеуметтік психологиядағы лидер, лидерлік туралы негізгі түсініктер...5
1.2 Лидерліктің пайда болуы туралы негізгі теориялар.....................................7
1.3 Лидердің атқаратын функциялары.............................................................8
1.4 Лидерлік пен басшылық стильдері.................................................................9
1.5 Лидердің өзін-өзі бағалауы мен «Мен» концепциясы.................................10
1.6 Лидерліктің гендерлік ерекшеліктері.........................................................11
ІІ бөлім. Жастар ортасындағы лидерлік..................................................12
2.1 Жастар ортасындағы лидерлердің психологиялық сипаттамасы. ………12
2.2 Жастар арасындағы лидер мен ересек лидердің айырмашылығы…….14
2.3 Бейресми жастар топ лидерінің топ мүшелерімен қарым-қатынасы……17
2.4 Топтың лидерді қабылдауы................................................................. 18
2.5 Лидерлерді анықтау тәсілдері………………………………………………18
2.6 Лидерліктің пирамида пішінді даму үлгісі………………………………19
2.7 Лидерлікті дамыту………………………………………………………21
Қорытынды…………………………………………………................24
Пайдаланылған әдебиеттер…………………………………………25
Қосымшалар........................................................................................26
Топ ішіндегі қатынастардың негізгі көрсеткіші – конфликттердің болуы. Конфликттердің пайда болу себебі – психологиялық мотивация.
Топ ішінде пайда болатын конфликттер топ мүшелерінің қызығушылықтары, жеке абыройы мен құндылықтарына тікелей байланысты.
Конфликттерді 3 топқа бөлуге болады:
Тұлғааралық конфликтілер бойынша, лидер өз тобы үшін пайдасыз бола бастаған сәттен ұйымдастырушы мен топ мүшелері арасында қақтығыстар пайда болуы мүмкін. Лидер мен топ арасындағы конфликттердің себептері:
Лидер мен оның жақындары топ мүшелеріне салғырт қарауы жиі байқалады. Және де топ лидері мен оппозиционер арасындағы қақтығыстар болуы мүмкін. Ереже ретінде осындай қақтығыстар жасырын өтеді, топтың ыдырауына әкелуіне мүмкін. [13]
2.4 Топтың лидерді қабылдауы
Лидер кез келген топта
«біреуіміз» деген тарапта
Лидер топтың негізгі құндылықтары мен нормаларын бойында сақтаушы ретінде қабылдануы керек. Тек баршаға танымал тұлға ретінде көрінігенде, лидер «әке» рөлін бейнелей алады.
Лидер топ ішінде «біздің арамызда ең мықты» деп қабылдануы керек. Бірақ та лидер топ мақсаттары бойынша эксперт болмаса, сол мақсаттар орындалмайды немесе орташа деңгейде орындалады.
Лидер топтан қатты асып
кетпеуі де керек, топ мүшелерінен
аса ақылды болмауы да керек. Себебі
өте ақылды адам «біздікі» ретінде
қабылданбайды. Сонымен қатар лидер
топ қажеттіліктерінен алыс болады
немесе топқа көмек көрсету үшін
мотивациясы жеткіліксіз
2.5 Лидерлерді анықтау тәсілдері
Топ үшіндегі лидерді адамға қарап ғана анықтау сырттан келген адам үшін, кейде жаңадан құрылған топ мүшелері үшін қиынға соғады. Сондықтан психологтар және социологтар топ ішіндегі қарым-қатынасты анықтау үшін практикада бірнеше тәсілдерді қолданады:
Социометриялық әдіске сүйене отырып, топ мүшелері кімге және қаншалықты сенім арттыратынын көре аламыз. Және потенциалды лидердің топ мүшелеріне қарасты қатынасы анықталады. Анық көрінетін лидерліктің стилі анықталады.
2.6 Лидерліктің пирамида пішінді даму үлгісі
Кейінгі зерттеулерге сүйенсек лидерлік потенциал бәрінде бар, алайда оны кандай жолмен, қандай формат мен масштабта дамытуға болатыны деген сұрақтар туындауда. Әйгілі лидерлердің тарихын қарастырып, әр-түрлі зерттеулердің нәтижелерін біріктіріп, жеке эксперименттер мен бақылау жүргізу арқылы адамның лидерлік потенциалының дамуында өзіндік ерекшеліктері бар екендігі анықталды. Лидерлікті пирамида пішінінде көрсетуге болады. Оның негізінде тұлғаның базалық қасиеттері жатады, ал пирамиданың биіктігі ұлғайюына байланысты, оған әлеуметтік қатынастар мен байланыстар қосылады, оған әрбір жаңа деңгейде лидер ойлауының тереңдігі мен жүйелілігі қосылады. Пирамидалар заңы бойынша әрбір жаңа деңгей алдынғы деңгейлерге негізделеді және оларсыз пайда болуы мүмкін емес. Лидерліктің жоғарырақ деңгейіне жету үшін алдымен төменгі деңгейлерді дамыту керек. Тек сол жағдайда ғана лидерлік өсі туралы айтуға болады. Осы модель лидерлікті дамытуды неден бастау керек, және қандай ретпен дамыту керек екенін ұғынуға мүмкіндік береді.
2.7 Лидерлікті дамыту
Лидерлікті дамыту дегеніміз – лидерлік қасиеттерді көздеп қалыптастыру. Лидерлік қасиеттерді оқыту немесе өздігінен оқу арқылы дамытуды меңзейді. Лидерлік қасиеттерді дамыту үшін келесі жұмыстарды жүргізу керек:
Жеке мотивацияны қалыптастыру – лидер болам деген сезімді, өзіне-өзі сенімділік сезімін, шешім қабылдау мен өзіне жауапкершілік жүктеу қасиетін, ортақ мақсаттарды іске асыруда жүйелілік пен табандылық сақтауды, өз күшін, энтузиазмын бағалауды және т.б қалыптастыру. Осы қасиеттердің жиынтығы лидердің белсенділік параметрлерін сипаттайды. Индивидуалды өзін-өзі мотивациялау тәсілдері сәйкес әдебиеттерде берілген.
Индивидуалды интеллектуалдық және адамгершілік лидерлік қасиеттерді қалыптастыру. Оларға профессионалдық құзіреттілік, парасаттылық, интеллект,болжамдылық, мақсат қою мен жобалау жатады.
Лидер әлеуметтік құзыреттілікті және топ мүшелеріне адамгершілігін қамтамасыз етуі. Ол дегеніміз сөйлесу мәдениеті, ойларын қысқа және нақты жеткізу, қызметкерлірді тыңдар білу, ескерту жасау, кеңес беру, өзге адамдарды құрметтеу, эмпатия қасиеттерінің болуын меңзейді.
Жағдайды жылдам әрі дұрыс бағалау қасиетіне иемдену, топ мүшелерінің қажеттіліктерін, күтулері мен қызығушылықтарын білу лидердің міндеті. Осы идея Ұлттық әйелдер ұыймының лидерлікті дамыту ұсыныстарында қолдау тапқан.
Лидерлікті дамыту деңгейлері:
1 деңгей: статус/құқық
2 деңгей: қолдау/қарым-қатынас
3 деңгей: жемістілік/ жетістіктер
4 деңгей: жетекшілік ету / өңдіріс
5 деңгей: Тұлға/ Қадірлеу
Қорытынды:
Зерттеу жұмысы барысында лидерлік, лидер анықтамаларының жалпы мағынасын анықтап, оны әлеуметтік психологиядағы лидерлік анықтамасымен салыстыра отырып, айырмашылықтарын зерттеп, жалпы жастар арасындағы лидерлік дегеніміз не деген сұраққа жауап бердік, лидерліктің зерттелу тарихына қысқаша шолу жасадық.